برداشتن کاتالیزور TU5 پراید، EF7 و 405

سوالات مهم و کلیدی: آیا برداشتن کاتالیزور در پراید، انواع سمند و دنا، پژو 405 و حتی پراید، کار درستی است؟ چه مزایا و معایبی می‌تواند داشته باشد و این کار چطور و به چه منظور انجام می‌شود؟

برداشتن کاتالیزور در خودروهای TU5، پراید، EF7 و 405 معمولاً از نگاه بعضی راننده‌ها با هدف کاهش مقاومت خروجی دود، بهبود شتاب اولیه یا رفع گرفتگی در سیستم اگزوز مطرح می‌شود، اما این کار در عمل می‌تواند پیامدهای فنی و زیست‌محیطی مهمی داشته باشد.

کاتالیزور بخشی از سیستم کنترل آلایندگی است و حذف آن ممکن است باعث افزایش دود و بوی نامطبوع، روشن شدن چراغ چک، برهم خوردن تنظیمات ECU و در بعضی موارد افت عملکرد در دورهای خاص شود. در خودروهایی مثل TU5 و EF7 که وابستگی بیشتری به تنظیم دقیق سنسورها و نقشه سوخت دارند، این تغییر اگر بدون بررسی تخصصی انجام شود می‌تواند دردسرساز شود. برای 405 و پراید هم موضوع فقط به باز شدن مسیر اگزوز محدود نیست، چون سلامت مپ، سنسور اکسیژن و وضعیت منیفولد نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

نحوه برداشتن کاتالیزور

کاتالیزور (مبدل کاتالیزوری) بخشی از سیستم اگزوز خودرو است و معمولاً در مسیر زیر بدنه‌ی ماشین قرار دارد، بین منیفولد اگزوز (نزدیک موتور) و صداخفه‌کن (اگزوز پایانی). در بیشتر خودروها به شکل یک محفظه‌ی فلزی بزرگ‌تر از لوله‌ی اگزوز دیده می‌شود که از بیرون شبیه یک “برجستگی” روی لوله‌ی اگزوز است.

نکاتی درباره‌ی محل و شناسایی آن:

1. در خودروهای با موتور جلو و دیفرانسیل عقب، معمولاً کمی جلوتر از وسط زیر بدنه قرار دارد.
2. در برخی خودروها ممکن است دو کاتالیزور وجود داشته باشد (یکی نزدیک موتور، یکی پایین‌تر).
3. از بیرون می‌توانید آن را با یک آهنربا امتحان کنید؛ چون معمولاً از فولاد ضدزنگ ساخته شده و آهنربا به آن نمی‌چسبد (برخلاف بقیه‌ی لوله‌ی اگزوز که از فولاد معمولی است).

این کار بدین صورت انجام می‌شود:

• بالا بردن خودرو با جک/لیفت
• شل کردن پیچ‌های فلنج در دو طرف کاتالیزور (یا بریدن لوله در صورت جوش بودن، با اره‌ی اگزوز)
• جدا کردن حسگرهای اکسیژن (O2 sensor) که معمولاً روی کاتالیزور نصب هستند، پیش از باز کردن آن
• نصب کاتالیزور جدید و اتصال مجدد

مطلب مرتبط: «اگر به جای روغن ۱۰ ۴۰ روغن ۲۰ ۵۰ بریزیم چه می شود؟»

برداشتن کاتالیزور TU5

برداشتن کاتالیزور در موتور TU5 معمولاً با این تصور انجام می‌شود که مسیر خروج دود آزادتر می‌شود و موتور نفس راحت‌تری می‌کشد، در نتیجه ممکن است در بعضی شرایط شتاب‌گیری اولیه بهتر حس شود و فشار روی اگزوز کاهش پیدا کند.

با این حال، TU5 موتوری است که به دقت سنسور اکسیژن و تنظیم سوخت وابسته است و حذف کاتالیزور می‌تواند تعادل پاشش و خوانش ECU را به‌هم بزند، مخصوصاً اگر اصلاح نرم‌افزاری یا بررسی تخصصی انجام نشود. بنابراین این کار برای بعضی راننده‌ها یک تغییر محسوس در حس رانندگی ایجاد می‌کند، اما همیشه به معنای بهتر شدن واقعی عملکرد نیست.

مزایا:

• کاهش محدودیت در مسیر خروج دود
• احتمال بهبود جزئی شتاب اولیه در بعضی شرایط
• کاهش دمای نسبی در مسیر اگزوز
• رفع مشکل گرفتگی کاتالیزور در خودروهای فرسوده

معایب:

• افزایش آلایندگی و بوی نامطبوع دود
• روشن شدن چراغ چک در بسیاری از موارد
• احتمال برهم خوردن تنظیم سوخت و هوا
• کاهش راندمان در برخی دورهای موتور
• احتمال مردود شدن در معاینه فنی
• نیاز احتمالی به تغییرات نرم‌افزاری یا فنی
• ایجاد صدای بیشتر و گاهی آزاردهنده‌تر در اگزوز

برداشتن کاتالیزور ۴۰۵

برداشتن کاتالیزور پژو ۴۰۵ معمولاً زمانی مطرح می‌شود که خودرو دچار افت شتاب، خفگی در دورهای بالا، مصرف سوخت غیرعادی یا گرفتگی در مسیر اگزوز شده است. کاتالیزور سالم نقش مهمی در کاهش آلایندگی دارد، اما اگر به دلیل:

1. کیفیت نامناسب سوخت
2. روغن‌سوزی
3. احتراق ناقص
4. یا کارکرد بالا

مسدود شود، فشار برگشتی اگزوز را افزایش می‌دهد و توان موتور را کاهش می‌دهد. حذف آن ممکن است مسیر خروج گازها را بازتر کند و حس چابکی بیشتری در خودرو ایجاد کند، با این حال این تغییر می‌تواند بوی دود، صدای اگزوز و میزان آلایندگی را افزایش دهد و در مدل‌های انژکتوری باعث روشن شدن چراغ چک یا اختلال در اطلاعات سنسور اکسیژن شود.

پیش از تصمیم برای برداشتن کاتالیزور، بررسی علت گرفتگی و اطمینان از سلامت شمع، وایر یا کویل، انژکتورها، سنسورها و وضعیت روغن‌سوزی اهمیت دارد؛ چون در بسیاری از موارد، تعویض کاتالیزور استاندارد و رفع ایراد اصلی، راهی مطمئن‌تر برای حفظ عملکرد و امکان دریافت معاینه فنی است.

حذف کاتالیزور ef7

حذف کاتالیزور در موتور EF7 معمولاً با هدف کم‌کردن گرفتگی مسیر اگزوز و برگرداندن کشش خودرو انجام می‌شود، به‌ویژه وقتی کاتالیزور بر اثر احتراق ناقص، کیفیت پایین سوخت، خرابی سنسورها یا روغن‌سوزی مسدود شده باشد.

با وجود این، EF7 به تنظیم دقیق ECU و عملکرد سنسورهای اکسیژن حساس است و خالی‌کردن پوسته کاتالیزور می‌تواند چراغ چک را روشن کند، مصرف سوخت را تغییر دهد و بوی تند دود را به داخل یا اطراف خودرو برساند.

باز شدن مسیر خروج گازها ممکن است در دورهای بالا حس بهتری از شتاب ایجاد کند، اما اگر ایراد اصلی موتور برطرف نشده باشد، اثر آن کوتاه‌مدت است و احتمال آسیب دیدن قطعات دیگر اگزوز یا برگشت مشکل وجود دارد. انتخاب منطقی‌تر، عیب‌یابی کامل سیستم جرقه و سوخت‌رسانی، بررسی سنسور اکسیژن و رفع علت گرفتگی، سپس استفاده از کاتالیزور استاندارد و سازگار با EF7 است؛ روشی که هم عملکرد موتور را حفظ می‌کند و هم آلایندگی و احتمال رد شدن در معاینه فنی را پایین می‌آورد.

اگر کاتالیزور را خالی کنیم چه میشود؟

اگر کاتالیزور را خالی کنیم، مسیر عبور دود تا حدی بازتر می‌شود، اما هم‌زمان عملکرد سیستم اگزوز و کنترل آلایندگی خودرو تغییر می‌کند. ممکن است خودرو در ابتدا کمی چابک‌تر به نظر برسد، مخصوصاً اگر کاتالیزور قبلاً گرفته باشد؛ با این حال صدای اگزوز معمولاً خشک‌تر، توخالی‌تر و بلندتر می‌شود و احتمال روشن شدن چراغ چک به‌دلیل تغییر داده‌های سنسور اکسیژن وجود دارد.

بوی دود و میزان آلایندگی افزایش پیدا می‌کند، مصرف سوخت ممکن است بیشتر شود و خودرو در معاینه فنی مردود شود. اگر کاتالیزور به‌علت گرفتگی مشکل ایجاد کرده باشد، بهتر است پیش از هر اقدامی علت خرابی مانند احتراق ناقص، روغن‌سوزی یا ایراد سنسورها بررسی و قطعه با نمونه استاندارد جایگزین شود.

روشن شدن چراغ چک بعد از حذف کاتالیزور

بعد از حذف یا برداشتن کاتالیزور، چراغ چک انجین (Check Engine) تقریباً همیشه روشن می‌شود. دلیلش این است:

چرا روشن می‌شود؟

1. خودرو دو حسگر اکسیژن (O2 Sensor) دارد که یکی قبل از کاتالیزور (Upstream) و دیگری بعد از آن (Downstream) نصب است:
2. حسگر بالادست: میزان اکسیژن قبل از ورود به کاتالیزور را می‌سنجد.
3. حسگر پایین‌دست: کارایی کاتالیزور را با مقایسه‌ی میزان اکسیژن قبل و بعد بررسی می‌کند.

وقتی کاتالیزور برداشته می‌شود، کامپیوتر خودرو (ECU) این تفاوت را تشخیص نمی‌دهد یا حسگر پایین‌دست دیگر داده‌ی معناداری نمی‌فرستد، و کدهای خطای زیر ثبت می‌شوند:

• P0420 – Catalyst System Efficiency Below Threshold (Bank 1)
• P0430 – همان خطا برای Bank 2 (در موتورهای V شکل)
• گاهی کدهای مربوط به خود حسگر اکسیژن هم ثبت می‌شود.

صدای کاتالیزور خالی

وقتی کاتالیزور خالی می‌شود، صدای اگزوز معمولاً زبرتر، تیزتر و کمی توخالی‌تر از حالت عادی شنیده می‌شود؛ چیزی شبیه به این‌که جریان دود بدون مانع از داخل یک محفظه خالی رد می‌شود و همان فضا خودش نقش طنین‌انداز پیدا می‌کند.

در دور مخصوصاً این صدا ممکن است خیلی جلب توجه نکند، اما با گاز دادن، مخصوصاً در دورهای بالاتر، صدای بَمِ معمول اگزوز جای خود را به یک صدای خشک‌تر و فلزی‌تر می‌دهد و گاهی هیس‌مانند یا شبیه تق‌تق خفیف هم احساس می‌شود.

اگر داخل کاتالیزور خرد شده باشد، صدای لق‌لق یا ریزش تکه‌ها هم ممکن است هنگام تکان خوردن یا عبور از دست‌انداز شنیده شود. شدت این صدا به مدل خودرو، نوع اگزوز و میزان خالی شدن کاتالیزور بستگی دارد، اما در بیشتر موارد تغییر صدا برای راننده کاملاً محسوس است.

مطالعه بیشتر: «داینو چند اسب بخار اضافه میکند؟ بررسی خودروهای مختلف»

علائم نداشتن کاتالیزور

نداشتن کاتالیزور معمولاً خودش را با چند نشانه واضح نشان می‌دهد؛

• صدای اگزوز بلندتر و خشک‌تر می‌شود
• بوی دود تندتر و زننده‌تر به مشام می‌رسد
• و در بعضی خودروها چراغ چک روشن می‌شود

چون سنسور اکسیژن تغییر غیرعادی در سیستم آلایندگی را ثبت می‌کند. گاهی مصرف سوخت هم بالا می‌رود یا موتور در دورهای خاص رفتار ناپایدار پیدا می‌کند، مخصوصاً اگر ECU برای حضور کاتالیزور تنظیم شده باشد. از طرفی، خودرو در تست آلایندگی و معاینه فنی هم معمولاً دردسر پیدا می‌کند و در مسیر حرکت، حس خروج دود بیشتر و صدای اگزوز غیرعادی‌تر از حالت استاندارد خواهد بود.

حذف کاتالیزور و معاینه فنی

حذف کاتالیزور با معاینه فنی سازگار در کشورمان نیست، چون یکی از بخش‌های اصلی کنترل آلایندگی خودرو را از مدار خارج می‌کند. در بیشتر خودروها، نبود کاتالیزور باعث افزایش آلایندگی، تغییر بوی دود و گاهی روشن شدن چراغ چک می‌شود و همین موارد می‌توانند در تست معاینه فنی دردسر ایجاد کنند.

اگر خودرو از نظر ظاهری هم تغییر پیدا کرده باشد یا سنسورهای مرتبط خطا ثبت کنند، احتمال مردودی بیشتر می‌شود. به همین دلیل، برای گرفتن معاینه فنی بهتر است کاتالیزور سالم و استاندارد روی خودرو باقی بماند و اگر افت عملکرد یا گرفتگی وجود دارد، خود قطعه و علت اصلی خرابی بررسی شود.

محاسن حذف کاتالیزور

حذف کاتالیزور برای بعضی راننده‌ها بیشتر از زاویه حس رانندگی و رفع محدودیت در مسیر خروج دود مطرح می‌شود. وقتی کاتالیزور دچار گرفتگی یا افت عملکرد باشد، برداشتن آن ممکن است موقتاً نفس موتور را بازتر کند و در بعضی خودروها، به‌خصوص اگر سیستم اگزوز هم قبلاً تحت فشار بوده، تغییر محسوسی در شتاب اولیه یا پاسخ گاز دیده شود. با این حال، این تغییر همیشه هم‌معنی با بهبود فنی پایدار نیست و بهتر است همراه با بررسی سلامت موتور و سنسورها دیده شود.

محاسن حذف کاتالیزور:

1. کاهش مقاومت در مسیر خروج دود
2. احتمال بهبود جزئی شتاب اولیه
3. رفع افت توان ناشی از گرفتگی کاتالیزور
4. کاهش فشار روی سیستم اگزوز در بعضی خودروها
5. احساس چابکی بیشتر در برخی شرایط رانندگی
6. حذف مشکل خرابی کاتالیزور فرسوده یا مسدود

سوالات متداول