درپوش فیلتر روغن 206 پلاستیکی یا فلزی؟

سوالی که ممکن است برای صاحبان خودروهای 206، 207، رانا و اساسا محصولات تیوفایو مطرح شود: درپوش فیلتر روغن پلاستیکی یا فلزی کدام بهتر است و مزایا و معایب هرکدام چیست؟ این قطعه مخروطی‌شکل با کد فنی استاندارد و ساختار پلیمری مقاوم در برابر حرارت بالا، در واقع محفظه نگهدارنده مغزی فیلتر کاغذی و کانال هدایت جریان روغن پرفشار است.

در قسمت بالایی این پوسته، یک مهره شش‌ضلعی ۲۷ میلی‌متری تعبیه شده که تعمیرکاران برای باز و بست اصولی آن حتماً باید از آچار بکس مخصوص و ترجیحاً ترکمتر استفاده کنند، چرا که گشتاور بستن استاندارد آن حدود ۲۵ نیوتن‌متر تعریف شده است. درون این هوزینگ، یک پایه شبکه‌ای یا به اصطلاح لوله سنترال قرار دارد که وظیفه تثبیت موقعیت فیلتر المنتی و حفظ عملکرد سوپاپ بای‌پس داخلی را بر عهده می‌گیرد؛ شکستن یا تغییر فرم این زبانه پلاستیکی بر اثر حرارت مداوم، باعث چرخش ناقص روغن و در نهایت افت فشار در سرسیلندر می‌شود. اگر به دنبال مزایا و معایب سر فیلتر روغن پلاستیکی و فلزی هستید، در این راهنما تمام نکات در خصوص انتخاب و خرید را بررسی کردیم.

مقایسه سر فیلتر روغن پلاستیکی و فلزی تیوفایو

سر فیلتر روغن در موتور TU5 وظیفه نگه‌داشتن فیلتر المنتی، هدایت صحیح روغن و آب‌بندی محفظه فیلتر را بر عهده دارد. نمونه پلاستیکی معمولاً قطعه استاندارد این مجموعه محسوب می‌شود، اما قرار گرفتن مداوم در معرض حرارت، فشار روغن و باز و بسته شدن‌های دوره‌ای ممکن است به فرسودگی رزوه، تغییر شکل یا ایجاد ترک‌های ریز در آن منجر شود.

سر فیلتر فلزی به‌عنوان جایگزینی مقاوم‌تر عرضه می‌شود و هدف اصلی آن کاهش احتمال شکستگی هنگام سرویس است؛ بااین‌حال جنس فلزی به‌تنهایی تضمین‌کننده کیفیت نیست و دقت ساخت، سازگاری رزوه، محل قرارگیری اورینگ و طراحی بخش داخلی اهمیت بیشتری دارند.

مطلب مرتبط: «درست ترین و بهترین روش استفاده از اکتان بوستر»

مقاومت در برابر حرارت

پلاستیک مهندسی‌شده مورد استفاده در قطعه استاندارد TU5 توان تحمل دمای معمول موتور را دارد، اما پس از چند سال کارکرد و تجربه چرخه‌های مکرر گرم و سرد، به‌تدریج خشک و شکننده می‌شود. این فرسودگی حرارتی بیشتر در خودروهایی دیده می‌شود که موتورشان سابقه داغ‌کردن، نشتی سیستم خنک‌کننده یا فعالیت طولانی در شرایط سنگین دارد.

نمونه فلزی پایداری ابعادی بیشتری در برابر گرما نشان می‌دهد و احتمال ترک‌خوردن بدنه آن کمتر است. در مقابل، فلز حرارت را سریع‌تر منتقل می‌کند؛ بنابراین کیفیت اورینگ و تناسب دقیق شیار آب‌بندی در این مدل اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

استحکام هنگام باز و بسته کردن

در سر فیلتر پلاستیکی، استفاده از ابزار نامناسب یا اعمال نیروی بیش از حد می‌تواند بخش آچارخور، رزوه یا بدنه را آسیب‌پذیر کند. بکس هم‌اندازه، اعمال نیروی یکنواخت و رعایت گشتاور توصیه‌شده، عمر قطعه را به شکل محسوسی افزایش می‌دهد.

مدل فلزی فشار ابزار را بهتر تحمل می‌کند و هنگام گیرکردن درپوش، خطر شکستن آن پایین‌تر است. با وجود این استحکام، سفت‌کردن افراطی همچنان اشتباه است؛ زیرا ممکن است رزوه محفظه مقابل آسیب ببیند یا اورینگ تحت فشار نامناسب از فرم اصلی خارج شود.

کیفیت آب‌بندی و احتمال نشتی

آب‌بندی در هر دو مدل عمدتاً به سلامت اورینگ، اندازه دقیق آن و قرار گرفتن صحیح حلقه در شیار مخصوص وابسته است. اگر اورینگ روی رزوه نصب شود، پیچ‌خوردگی پیدا کند یا بدون روغن‌کاری اولیه بسته شود، حتی یک سر فیلتر سالم نیز می‌تواند روغن پس بدهد.

در نمونه پلاستیکی، تاب‌برداشتن لبه یا ترک مویی از دلایل رایج نشتی است. در مدل فلزی بی‌کیفیت، ایرادهایی مانند شیار اورینگ غیراستاندارد، سطح پرداخت‌نشده و تلرانس نامناسب رزوه می‌تواند آب‌بندی را مختل کند. از این جهت، یک قطعه پلاستیکی اصلی معمولاً انتخاب مطمئن‌تری از مدل فلزی ناشناخته است.

دقت ساخت و سازگاری با فیلتر

سر فیلتر باید مغزی فیلتر را در موقعیت درست نگه دارد و با طراحی محفظه روغن TU5 هماهنگ باشد. طول قسمت داخلی، شکل پایه نگهدارنده، عمق رزوه و محل نشستن اورینگ اگر حتی اندکی متفاوت باشند، احتمال نصب ناقص فیلتر یا اختلال در مسیر جریان روغن افزایش پیدا می‌کند.

قطعه پلاستیکی استاندارد معمولاً بر اساس ابعاد کارخانه ساخته شده و با فیلترهای معتبر سازگاری مناسبی دارد. در نمونه‌های فلزی، کیفیت ساخت بین برندها بسیار متغیر است؛ در نتیجه انتخاب صرفاً بر اساس ظاهر مستحکم یا وزن بیشتر تصمیم دقیقی محسوب نمی‌شود.

دوام و طول عمر

عمر سر فیلتر پلاستیکی به کیفیت مواد اولیه، وضعیت حرارتی موتور و شیوه سرویس وابسته است. قطعه اصلی در شرایط عادی می‌تواند مدت زیادی بدون نشتی کار کند، ولی پس از مشاهده سفیدشدگی سطح، تغییر فرم، خرابی قسمت آچارخور یا ترک در اطراف رزوه باید تعویض شود.

سر فیلتر فلزی مرغوب در برابر فرسودگی مکانیکی دوام بیشتری دارد و برای خودروهایی که سرویس روغن آن‌ها پرتکرار است، گزینه قابل‌توجهی به حساب می‌آید. خوردگی سطحی، کیفیت نامناسب آلیاژ و تفاوت انبساط حرارتی با محفظه مجاور از مواردی هستند که در محصولات ارزان و بدون مشخصات فنی معتبر باید جدی گرفته شوند.

وزن و انتقال حرارت

نمونه پلاستیکی سبک است و فشار اضافه‌ای به مجموعه وارد نمی‌کند. رسانایی حرارتی پایین آن نیز باعث می‌شود تغییرات دما با سرعت کمتری به بدنه و اورینگ منتقل شود.

مدل فلزی وزن و رسانایی حرارتی بیشتری دارد، هرچند این تفاوت در عملکرد کلی موتور معمولاً چشمگیر نیست. مزیت اصلی فلز در این بخش، حفظ فرم هندسی قطعه زیر حرارت و فشار است؛ موضوعی که فقط در صورت ماشین‌کاری دقیق و استفاده از آلیاژ مناسب ارزش واقعی پیدا می‌کند.

هزینه خرید و ارزش تعویض

سر فیلتر پلاستیکی استاندارد معمولاً قیمت متعادل‌تری دارد و برای خودرویی با سیستم روغن‌کاری سالم، انتخاب منطقی و کافی است. تعویض پیشگیرانه آن زمانی توجیه دارد که نشانه‌های فرسودگی، آسیب رزوه یا سابقه باز و بسته شدن غیراصولی مشاهده شود.

مدل فلزی اغلب گران‌تر است و ارزش خرید آن به کیفیت برند و تطابق کامل با موتور بستگی دارد. پرداخت هزینه بیشتر برای قطعه‌ای که رزوه دقیق، شیار اورینگ استاندارد و بخش داخلی سازگار دارد منطقی است؛ مدل‌های بی‌نام ممکن است هزینه نشتی یا خرابی محفظه را افزایش دهند.

مزایا و معایب درپوش فیلتر روغن موتور پلاستیکی و فلزی

اگر قصد انتخاب و خرید درپوش فیلتر روغن 207 یا 206 و رانا را دارید، لازم است که در خصوص مزایا و معایب نوع پلاستیکی و فلزی آن بدانید.

مزایا و معایب سر فیلتر روغن پلاستیکی (فابریک)

مزایا:

• تطابق ابعادی دقیق با پایه‌های فیلتر استاندارد کارخانه
• قیمت اقتصادی و دسترسی آسان به نمونه‌های اصلی
• عایق حرارتی بهتر نسبت به فلز و مهار انتقال مستقیم گرما به روغن
• عدم وارد کردن آسیب به رزوه‌های پایه هوزینگ موتور هنگام سفت کردن

معایب:

• خشک‌شدگی، تردی و تغییر فرم در برابر چرخه‌های مداوم گرم و سرد موتور
• احتمال ترک‌خوردگی یا شکستن مهره شش‌ضلعی با آچارکشی غیراصولی
• ریسک بالاتر بروز نشتی‌های مویی پس از چند سال کارکرد

مزایا و معایب سر فیلتر روغن فلزی (افترمارکت / آلومینیومی)

مزایا:

• استحکام مکانیکی بسیار بالا در برابر ضربه، فشار ابزار و باز و بست مداوم
• عدم ایجاد ترک ساختاری یا شکستن مهره در دماهای کاری بالا
• طول عمر طولانی‌تر بدنه و مقاومت بالا در برابر هرز شدن رزوه‌ها

معایب:

• قیمت بالاتر در مقایسه با نمونه‌های پلاستیکی
• ریسک خرید مدل‌های بی‌کیفیت و خطای تلرانس در تراشکاری شیار اورینگ
• احتمال آسیب به رزوه‌های پایه فیلتر در صورت اعمال گشتاور بیش از حد
• انتقال سریع‌تر حرارت موتور به ساختار خارجی پوسته فیلتر

درپوش فیلتر روغن 206 پایه بلند فلزی چیست؟

درپوش فیلتر روغن پایه بلند فلزی ۲۰۶ یک قطعه ارتقایافته آلومینیومی برای پیشرانه‌های TU5 و TU3 است که از نظر ارتفاع بدنه، عمق رزوه و طول میله نگهدارنده داخلی دقیقاً مطابق با پوسته پلاستیکی فابریک مدل‌های پایه بلند پژو طراحی و تراش داده می‌شود. این درپوش با ماشین‌کاری دقیق CNC از آلیاژهای مقاوم آلومینیوم ساخته شده تا ضعف شایع نمونه‌های فابریک یعنی دفرمگی، ترک‌های مویی ناشی از حرارت بالای بلوک سیلندر و خرد شدن مهره شش‌ضلعی بر اثر فشار آچار را به طور کامل برطرف کند.

در ساختار داخلی این قطعه، نشیمنگاه فنر و سوپاپ اطمینان به همراه شیار اورینگ با دقت میکرونی تعبیه شده تا کارتریج المنتی فیلتر در وضعیت کاملاً پایدار قرار بگیرد و مسیر گردش روغن با فشار استاندارد و بدون ذره‌ای نشتی به سمت سرسیلندر هدایت شود. این قطعه به دلیل مقاومت استثنایی در برابر هرز شدن رزوه‌ها و ماندگاری طولانی، جایگزینی مطمئن برای رانندگانی است که از آب‌بندی ناقص و تعویض مکرر درپوش‌های پلاستیکی فرسوده خسته شده‌اند.

مطلب مرتبط: «علت ناک زدن پراید در مدل های مختلف؛ عیب یابی 12 مرحله ای»

تغییر حالت و دفرمه شدن فیلتر روغن پلاستیکی

تغییر حالت، تاب‌برداشتن یا دفرمه‌شدن درپوش پلاستیکی فیلتر روغن در پیشرانه‌هایی مثل TU5 یکی از ایرادهای فنی رایج است که عملکرد کل مدار روغن‌کاری را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. این اتفاق دلایل مشخصی دارد و با نشانه‌های بارزی در موتور همراه می‌شود.

علل اصلی دفرمه شدن درپوش پلاستیکی

• تنش‌های حرارتی مداوم و چرخه‌های داغ‌شدن موتور: پلیمر مهندسی‌شده به‌کاررفته در درپوش (پلی‌آمید تقویت‌شده)، با وجود مقاومت اولیه، در صورت مواجهه طولانی‌مدت با دمای بالای کاری، جوش‌آوردن مکرر خودرو یا ضعف سیستم خنک‌کننده، پیوندهای مولکولی خود را از دست داده، ساختار آن ترد شده و دچار تاب‌خوردگی موضعی می‌شود.
• گشتاور نامناسب و سفت کردن بیش از حد: استاندارد بستن این درپوش حداکثر ۲۵ نیوتن‌متر است. استفاده از آچارهای بلند، انبردست یا اعمال فشار دستی افراطی، رزوه‌ها را تحت کشش غیریکنواخت قرار داده و لبه‌های نشیمنگاه اورینگ را از حالت دایره کامل خارج می‌کند.
• استفاده از قطعات نامرغوب و فیک: نمونه‌های بازاری غیراصلی که از مواد بازیافتی یا پلاستیک فاقد الیاف فایبرگلاس استاندارد ساخته شده‌اند، در همان اولین چرخه‌های حرارتی موتور زیر فشار پمپ روغن تغییر فرم می‌دهند.

عواقب و خطرات تغییر فرم پوسته

1. نشتی مزمن روغن: با خروج دهانه درپوش از حالت گرد و استاندارد، اورینگ لاستیکی دیگر نمی‌تواند به طور یکنواخت لبه‌ها را مهروموم کند؛ در نتیجه روغن تحت فشار به بیرون نشت کرده و روی دینام، دسته‌سیم‌ها و تسمه تایم می‌ریزد.
2. کج شدن فیلتر کاغذی و افت فشار روغن: درپوش دفرمه‌شده میله نگهدارنده داخلی (لوله سنترال) را نیز از محور اصلی خارج می‌کند. این مسئله باعث جمع‌شدن یا چین‌خوردگی غیرطبیعی مغزی فیلتر و مسدود شدن نسبی مسیر گردش روغن به سمت سرسیلندر می‌شود.
3. گیر کردن درپوش هنگام باز کردن: تاب‌برداشتن رزوه‌ها باعث قفل‌شدن کامل درپوش در جای خود می‌شود؛ تا جایی که هنگام سرویس بعدی، مهره شش‌ضلعی سر آن زیر فشار آچار خرد شده و باز کردن آن نیازمند چکش‌کاری یا شکستن کامل پوسته خواهد بود.

درپوش فیلتر روغن 206 اورجینال

کمپانی پژو-سیتروئن (PSA) و شرکت‌های تأمین‌کننده خط تولید مانند پورفلاکس (Purflux) این قطعه را از جنس پلیمر مهندسی‌شده تقویت‌شده و مقاوم به حرارت (معمولاً پلی‌آمید PA66-GF) طراحی و تولید کرده‌اند. تمام نمونه‌های فلزی (آلومینیومی) موجود در بازار، قطعات افترمارکت (غیرفابریک) هستند که کارگاه‌ها و برندهای متفرقه برای رفع ضعف شکستگی و ترک‌خوردن مدل‌های پلاستیکی تولید کرده‌اند.

آیا درپوش فیلتر روغن تیوفایو فلزی می تواند خطرساز باشد؟

درپوش فیلتر روغن فلزی برای موتور TU5 در صورت غیر استاندارد بودن یا نصب نادرست می‌تواند خطرات جدی و پرهزینه‌ای برای پیشرانه ایجاد کند. از آنجا که این قطعه در خط تولید کارخانه استفاده نشده و تمام نمونه‌های موجود در بازار افترمارکت هستند، تفاوت کیفیت ساخت میان برندهای مختلف بسیار زیاد است.

اصلی‌ترین خطرات و چالش‌های فنی درپوش فلزی عبارتند از:

خطای ماشین‌کاری در شیار اورینگ و نشتی ناگهانی:

آب‌بندی این درپوش وابسته به اورینگ لاستیکی است. اگر عمق، عرض یا زاویه شیار در تراشکاری CNC حتی کسری از میلی‌متر خطا داشته باشد، اورینگ تحت فشار پمپ روغن گاز گرفته شده، پاره می‌شود یا خوب نمی‌نشیند؛ این اتفاق می‌تواند باعث تخلیه ناگهانی روغن روی اگزوز داغ (خطر آتش‌سوزی) یا تسمه دینام و تایم شود.

آسیب به رزوه‌های پایه هوزینگ موتور:

بدنه پایه فیلتر روغن در برخی مدل‌های TU5 از آلیاژهای حساس آلومینیومی است. سختی فلز درپوش نسبت به نمونه فابریک پلاستیکی بسیار بالاتر است؛ اگر رزوه درپوش با گام و قطر دقیق تراش نخورده باشد یا موقع بستن کج جا بیفتد، رزوه‌های پایه فیلتر روی بلوک موتور را کاملاً هرز و خراب می‌کند که تعویض آن بسیار پرهزینه و دشوار است.

ایراد در لوله سنترال داخلی و سوپاپ بای‌پس:

درپوش فقط یک پوسته خارجی نیست؛ میله داخلی آن وظیفه دارد فیلتر المنتی را در مرکز قفل کند تا روغن از منافذ تصفیه‌نشده رد نشود. در نمونه‌های بی‌کیفیت بازار، این میله یا ارتفاع اشتباهی دارد که فیلتر را له می‌کند، یا ساختار سوپاپ برگشت روغن را مختل ساخته و موجب افت فشار روغن در سرسیلندر (روشن شدن چراغ استاپ و روغن) و آسیب به میل‌سوپاپ و یاتاقان‌ها می‌شود.

انتقال حرارت مستقیم به اورینگ:

فلز رسانای حرارت است و گرمای بلوک سیلندر را به سرعت به اورینگ لاستیکی منتقل می‌کند؛ در صورتی که از اورینگ‌های معمولی به جای مدل‌های وایتون (نسوز) استفاده شود، لاستیک خیلی زودتر خشک شده و ترک می‌خورد.

مطلب مرتبط: «چرا بهتر است از روغن موتور خارجی استفاده کنیم؟ [5 مزیت مهم]»

درپوش مگنتی فیلتر روغن چیست؟

درپوش مگنتی فیلتر روغن یک قطعه ارتقایافته و تخصصی است که در ساختار داخلی آن، آهنرباهای دائمی با قدرت مغناطیسی بسیار بالا (معمولاً از جنس نئودیمیوم گرید N52 مقاوم به حرارت) تعبیه شده است.

هدف اصلی از طراحی این قطعه، به دام انداختن براده‌ها، ذرات میکرونی آهن و گرده‌های سایشی فلزی معلق در جریان روغن پیشرانه است؛ ذرات ریزی با قطر زیر ۲۰ تا ۳۰ میکرون که از منافذ کاغذ فیلتر استاندارد عبور می‌کنند و مانند یک سمباده بسیار ریز در مدار گردش روغن، طول عمر یاتاقان‌ها، میل‌سوپاپ و رینگ‌های پیستون را کاهش می‌دهند.

در پیشرانه‌هایی مانند TU5 که از فیلترهای المنتی (کارتریجی) استفاده می‌کنند، این درپوش‌ها معمولاً از جنس آلومینیوم با ماشین‌کاری دقیق CNC ساخته می‌شوند و هسته یا لوله سنترال داخلی آن‌ها به مگنت مجهز است.

با عبور روغن داغ و تحت فشار از اطراف فیلتر، میدان مغناطیسی قوی این درپوش تمام ذرات فرومغناطیسی ناشی از سایش بلوک سیلندر و پیستون‌ها را جذب کرده و تا زمان سرویس دوره‌ای روی بدنه خود نگه می‌دارد. هنگام هر بار تعویض روغن، مکانیک می‌تواند با تمیز کردن این براده‌های جذب‌شده از روی آهنربا، وضعیت سلامت مکانیکی موتور و میزان سایش داخلی قطعات متحرک را نیز به صورت چشمی پایش کند.

سوالات متداول